باشند ، مشركان خدا را نمىخواندند و ياد نمىكردند ، بتها را ياد مىكردند ، يا به عقيدهء اينكه خداوند بزرگ از ربوبيت منعزل است و يا به عقيدهء اينكه ما را نرسد كه او را بخوانيم ، او بزرگتر از اين است . اسلام گفت : . * ( و اذا سئلك عبادى عنى فانى قريب اجيب دعوة الداع اذا دعان . ) * . قرآن وسايط فيض را مىپذيرد ، دربارهء جبرائيل مىفرمايد : * ( قل من كان عدواً لجبريل فانه نزله على قلبك ) * ، دربارهء ملك الموت ( از نظر قبض فيض ) مىفرمايد : * ( قل يتوفيكم ملك الموت الذى وكَّل بكم ) * . در عين حال از باب اينكه وسايط فيض صرفاً مجرى قضا و قدر الهى هستند [ از خود استقلال ندارند . ] ( 1 ) يادداشت توحيد در عبادت 1 . عبادت و تسبيح قولى از قبيل : * ( الله اكبر ) * و * ( سبحان الله ) * و . . . و عبادت عملى از قبيل سجود و قربانى و استغاثه و تسميه . 2 . در « توحيد در خالقيت » بايد توجه به غناى ذاتى حق و فقر ذاتى مخلوقات داشت : * ( انتم الفقراء . . . ) * ، سيه رويى ز ممكن در دو عالم . . . ، همه عالم در آن يك ميم غرق است ، دعاى رسول اكرم : * ( . . . و لاتكلنى الى نفسى طرفة عين ابداً . ) * . 3 . تقرب به محبت اوليا تقرب به عمل است كه وهابيها نيز وسيله را در آيه به عمل توجيه مىكنند . مقصود ما از وسيله ذات نيست ، محبت اوليا و قبول امامت و مقتدائيت آنهاست . « اتقرب بهم » غير از اين است كه « اتقرب اليهم حتى يقرّبونى » .

--> ( 1 ) [ در نسخهء اصل دستنويس مطلب ناتمام است . ]